Η Ελλάδα πάει για… Όσκαρ

Εθνική υπερηφάνεια … ή μήπως όχι! Γράφει: ο Δημήτρης Κεχρής

Από τη χαριτωμένη συνήθεια να ψάχνει κανείς τον έλληνα συντελεστή στους τίτλους τέλους μιας ξένης ταινίας μέχρι τον ενθουσιασμό για την υποψηφιότητα για Όσκαρ του Λάνθιμου και από τον ντόρο γύρω από το πολυδιαφημισμένο «My Big Fat Greek Wedding» και την Nia Vardalos μέχρι τον ισχυρισμό ότι «δικός μας» ήταν και ο Ηλίας Καζάν, κεντρικό χαρακτήρα έχει αυτό το «ελληνικό στοιχείο» που έχει κατακτήσει και το χώρο του σινεμά και έχει μια μεταφυσική ικανότητα να διαπρέπει ακόμα και στα πιο «σπουδαία» κινηματογραφικά βραβεία (όπως και παντού άλλωστε… ε;) κάνοντας έναν ολόκληρο λαό υπερήφανο. Έλληνας ο John Cassavetes, Έλληνας ο Chris Sarandon (Χριστόφορος Σαραντόπουλος ντε…. πρώην σύζυγος της Susan Sarandon), ελληνική ταινία το «The Lobster», φυσικά Έλληνας ο Alexander Payne (;) και… «εξίσου» Έλληνας (όπως διαβάζουμε σε κορυφαίο ειδησεογραφικό πρακτορείο) ο διευθυντής φωτογραφίας Φαίδων Παπαμιχαήλ (διακεκριμένοι αμφότεροι για το «Nebraska»). Αυτό το «εξίσου» άραγε υποδηλώνει την ύπαρξη και κάποιας μονάδας μέτρησης της ελληνικότητας στο Διεθνές Σύστημα Μονάδων S.I. ;

Ας σοβαρευτούμε, όμως, λίγο και ας αναρωτηθούμε πότε μια ταινία είναι ελληνική. Αρκεί ο σκηνοθέτης να είναι Έλληνας; Χμ… τότε… όλες οι ταινίες του Κώστα Γαβρά με βάση αυτό το κριτήριο είναι ελληνικές! Ναι αλλά… οι περισσότεροι ηθοποιοί των ταινιών του δεν είναι Έλληνες… και σε πολλές εξ αυτών δεν ακούμε ελληνικά στους διαλόγους. Να προσθέσουμε και αυτό λοιπόν το κριτήριο; Έτσι, όμως,αποκλείονται όλες οι μη ελληνόφωνες! Ας κρατήσουμε, λοιπόν, ως βάση συζήτησης την «εθνικότητα» του σκηνοθέτη. Πότε, όμως, κάποιος είναι Έλληνας; Ή… πόσο Έλληνας είναι κάποιος; Όταν έχει γεννηθεί και έχει μεγαλώσει στην Ελλάδα; Όταν έχει γεννηθεί απλώς στην Ελλάδα και έχει μεγαλώσει στο εξωτερικό; Όταν έχει γεννηθεί και έχει μεγαλώσει στο εξωτερικό από έλληνες γονείς; Όταν έχει την ιθαγένεια; Μπαίνουμε σε άλλα χωράφια μήπως; Ας πούμε, τελοσπάντων, όταν μιλάει ελληνικά και το όνομά του θυμίζει ελληνική λέξη. Ε; Και καλά όλα αυτά, αλλά όταν έναν έλληνα σκηνοθέτη δεν τον ξέρει σχεδόν κανείς στην Ελλάδα, όπως στην περίπτωση του Gregory Markopoulos, ποιος θα αποφασίσει για την ελληνικότητα αυτού και του έργου του;

01The Lobster, Yorgos Lanthimos

Ας πάμε παρακάτω. Η παραγωγή. Αποτελεί άραγε κριτήριο το αν τα κεφάλαια για την παραγωγή της ταινίας είναι ελληνικά; Αν είναι εξ’ ολοκλήρου ελληνικά ή εν μέρει; Το ότι φερ’ ειπείν η Faliro House Productions έχει αναλάβει μέρος της παραγωγής του «The Lobster» την κάνει λίγο περισσότερο «ελληνική» ταινία σε σχέση με το «Faces» του John Cassavetes στο οποίο δε συμμετείχαν καθόλου ελληνικά κεφάλαια και πόσο περισσότερο; Τα ολλανδικά, βρετανικά, γαλλικά και ιρλανδικά κεφάλαια που, επίσης, στήριξαν το «The Lobster» τι μερίδιο δικής τους εθνικής επιτυχίας θα έχουν αν η ταινία κατακτήσει το Όσκαρ; Και εντάξει, αν έχουμε και έλληνα σκηνοθέτη και αμιγώς ελληνική παραγωγή, ίσως μπορούμε να κάνουμε μια κουβέντα περί ελληνικότητας. Αν, όμως, έχουμε ελληνικά κεφάλαια στην παραγωγή και όχι έλληνα σκηνοθέτη, όπως στην περίπτωση του «Only lovers left alive» του Jarmusch, πόση «ελληνικότητα» περιέχει η ταινία και πόσο υπερήφανοι δικαιούμαστε να είμαστε; Περιπλέκεται το πράγμα;

02Faces, John Cassavetes

Μήπως να βάλουμε στον προβληματισμό μας και το ζήτημα του κατά πόσο μια ταινία έχει το βλέμμα της στραμμένο σε μια «ελληνική» θεματολογία; Ας πάμε σε μια εύκολη (;) περίπτωση. Η «Ιφιγένεια» του Μιχάλη Κακογιάννη είναι υποψήφια το 1977 για Όσκαρ, στην κατηγορία Καλύτερης Ξενόγλωσσης Ταινίας. Έλληνας σκηνοθέτης, ελληνική παραγωγή, ελληνική γλώσσα, έλληνες ηθοποιοί… και φυσικά ελληνικότατη η ιστορία της ταινίας! Αγαμέμνων, Κλυταιμνήστρα, Μίκης Θεοδωράκης, Ευριπίδης… Άρα, «καθαρή» ελληνική ταινία και… εθνική υπερηφάνεια για τη διάκριση! Δεν μπορεί να μας το πάρει κανείς αυτό! Εκτός, ίσως…. από την ίδια την ταινία και μια μικρή σκέψη για το ποια Ελλάδα τη διεκδικούσε τότε ως «δική της». Και, για να θέσουμε συνολικότερα το ζήτημα, ας αναλογιστούμε τελικά τηνπαγκοσμιότητα της ίδιας της κινηματογραφικής γλώσσας. Η οποία, στην ταινία αυτή για παράδειγμα, και με το πέραν των συνόρων ύφος της, αναδεικνύει ότι ο ίδιος ο κινηματογράφος μιλάει για τον κινηματογράφο, ο ίδιος ο άνθρωπος για τον άνθρωπο. Και, τελικά, όταν μιλάμε για τόσο σπουδαίες ταινίες, μήπως το να τις προσδιορίζουμε εθνικά τις περιορίζει;

03Ιφιγένεια, Μιχάλης Κακογιάννης

Και περί του αισθήματος της υπερηφάνειας… Τι νόημα έχει το να υπερηφανεύεται κάποιος για κάτι που έχει κάνει κάποιος άλλος; Ειδικά, στη βάση κάτι τόσο δύσκολα προσδιορίσιμου, όπως η εθνική ταυτότητα. Μήπως, αντί αυτού, πιο ανθρώπινο θα ήταν να εκφράσουμε την ευγνωμοσύνη μας στη (βραβευμένη με Όσκαρ) Κατίνα Παξινού για την ερμηνεία της στο «Για ποιον χτυπάει η καμπάνα»; Μήπως να ευχαριστούμε τον (επίσης υποψήφιο για Όσκαρ) Βασίλη Γεωργιάδη που μας προσέφερε «Τα κόκκινα φανάρια»; Και μήπως μαζί με την απόλαυση που νιώθουμε βλέποντας την (βραβευμένη με Όσκαρ σκηνοθεσίας) ταινία του, Έλληνα αν θέλει κάποιος, Ηλία Καζάν «Το Λιμάνι της Αγωνίας» να θυμόμαστε κιόλας ότι ο συγκεκριμένος κατέδιδε συναδέλφους του ευθυγραμμιζόμενος με το κλίμα αντικομμουνιστικής υστερίας του μακαρθισμού; Και άρα, μήπως να διευρύνουμε την οπτική μας προτού «φουσκώσουμε» από υπερηφάνεια; Το αν μια ενδεχόμενη βράβευση του «The Lobster» μπορεί να χαρακτηριστεί λιγότερο ή περισσότερο «εθνική επιτυχία» για ποιον και γιατί έχει τελικά σημασία; Και τι σχέση έχει τελικά μια τέτοια φιλολογία με την καλλιτεχνική αξία μιας ταινίας; Και αν κάποιοι επιμείνουν να μιλούν με όρους «εθνικής επιτυχίας», τότε σε ποιο από τα δύο «έθνη» που κατοικούν στη χώρα μας αυτό θα αφορούσε (χμμμ…. τι δουλειά έχει αυτή η «κόκκινη» ορολογία με το κόκκινο χαλί των Όσκαρ); Το γεγονός ότι ο «Έλληνας» Θόδωρος Αγγελόπουλος, ο πολυβραβευμένος στο εξωτερικό, επανειλημμένως είχε πολεμηθεί από την κυρίαρχη ιδεολογία στην Ελλάδακαι είχε κατηγορηθεί για «αντεθνική προπαγάνδα» μήπως είναι ένα παράδειγμα που δύναται να αποτελέσει τον μίτο της Αριάδνης για την αποδόμηση μιας αντίληψης που προσεγγίζει τα κινηματογραφικά βραβεία υπό το πρίσμα της «εθνικής επιτυχίας»; Γιατί, τελικά, αφού πρόβαλε ο Αγγελόπουλος τόσο πολύ την Ελλάδα στο εξωτερικό, αυτό μάλλον δεν έκανε καλό στο «έθνος»; Μήπως κάτι ήξεραν όσοι τον πολέμησαν;

Υ.Γ. Και ένα quiz…..το «Ποτέ την Κυριακή», σε σκηνοθεσία του Αμερικανού Jules Dassin, με ελληνόφωνους διαλόγους, σε παραγωγή Lopert Pictures Corporation και Melinafilm, βραβευμένο με Όσκαρ για τη μουσική του Χατζηδάκι (το οποίο ποτέ δεν παρέλαβε ο ίδιος) και βραβευμένο στις Κάννες για την ερμηνεία της Μελίνας Μερκούρη, ήταν ελληνική ταινία; Ας μας πει κάποιος… να πανηγυρίζουμε τα βραβεία ως Έλληνες;

Πηγή

Οκτωβρίου 01, 2017

Της Καταλονίας ώ Γιουγκοσλαβία!

Ήταν κάποτε μία χώρα που την έλεγαν Γιουγκοσλαβία, την…
Σεπτεμβρίου 05, 2017

Η «Δουνκέρκη» και η σύγχρονη εποχή

της Μαριάννας Τζιαντζή Η ταινία Δουνκέρκη, σε σενάριο και…
Ιουλίου 04, 2017

Ο Διάσημος οι ‘’Διάσημοι’’ και οι Μαχητές

Με την τηλεόραση δεν έχω καλή σχέση. Όταν ξεκίνησε το…
Ιουνίου 18, 2017

Grenfell: Μια φονική πυρκαγιά που μιλάει

Γράφει ο Γιώργος Σαρρής Πόσοι είναι τελικά οι νεκροί της…

Πρόσφατες Αγγελίες

Follow us - Ακολουθήστε μας

Εικονικές περιηγήσεις 360°

Our video channels - Τα κανάλια μας

Πρόσφατα σχόλια

Γιώτα σχολίασε στο άρθρο Συνεδρίαση της 21ης Ιανουαρίου 2016
Γνωρίζει κάποιος να μου πει αν ο κ. Φρά...
Θετική η απόφαση της κ. Δημητριάδου να ...
Και τότε μας έδιναν δάνεια για να αγορ...
δεν καταλαβαίνω σχολίασε στο άρθρο Συνεδρίαση της 20ης Φεβρουαρίου 2013
Ο πρόεδρος αναφέρει πως πιλοτικά έβαλ...

ΣΗΜΕΙΩΣΗ! Tο kilkisorama.gr χρησιμοποιεί cookies και από την Google

Μάθετε Περισσότερα

Το κατάλαβα